Tekeningen van Hanneke van der Hoeven. Er is een vreemd fenomeen dat oorspronkelijke tekeningen van een kunstenaar maakt tot bruikbare reproducties in een boek. Levendige tekeningen lijken te verworden tot volume-loze tekst-evenwaardige grijs-composities. In een met alle bladspiegels van de pagina's van een boek in evenwicht zijnde druktechniek wordt de doorwerkte tekening waarin de hand van de kunstenaar zichtbare sporen nagelaten heeft (de zo ontstane huid maakt een stoffelijke wereld voelbaar die de verhouding van de kunstenaar tot zijn materiaal en tot de voorstelling afleesbaar/ navoelbaar maakt) tot signaal uit een andere wereld; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . .. een wereld waarin niet gemaald wordt om de persoonlijkheid van de kunstenaar, maar waar de nadruk moet liggen op de uit de tekst opgeroepen beelden. De illustratie in een boek is een vehikel, de lezer moet er in kunnen reizen ­ liefst zonder de meereizende kunstenaar. Raar eigenlijk, want het geheel kan helemaal niet zonder die kunstenaar; het is de beperking die we onszelf opleggen om bij de belevenis van het verhaal niet gestoord te willen worden door afleidingen als die van 'een andere mens'. Op deze wijze ontstaan geïllustreerde boeken, vaak met een vormgever die graag zonder de typograaf en de tekenaar het boek tot een geheel maakt dat hem goed dunkt. Het ideaal van de vormgever is veelal om zelf geheel in het niet te verdwijnen, dienstbaar te zijn in het proces dat moet leiden tot storingvrij genieten van de gebruiker. Lezen is zo een heel weinig sociaal gebeuren, zo geheel anders dan voorlezen, of heviger nog voordragen. In die wereld werkt de kunstenares Hanneke van der Hoeven; ze doet het schitterend en laat dat in de boeken die ze heeft geïllustreerd voor de kwaliteitsuitgevers Querido en IN DE KNIPSCHEER overtuigend zien. Soms ontkomt ze ook bijna aan het vergrijzen dat zo nodig lijkt voor het tot stand brengen van een gave bladspiegel ­ begrijp me goed ik heb daar niets op tegen, het is een edel vak ­ dat is heel mooi en geraffineerd gelukt in haar 'IK BEN WEER IN BERLIJN GEWEEST' doordat ze daar het vlakke 'eenmaal zwart' dat gebruikelijk is in de drukkerij en dat zijn nuances moet halen uit het raster aanvult met soms een 'enkelvoudige steunkleur' maar soms ook met heel slimme iris-druk effecten en zelfs meer kleuren als steunkleur gedrukt. Zulke, op zichzelf vrij eenvoudige druktechnische trucjes zijn helemaal niet druktechnisch, maar komen voort uit een inzichtelijk denken van een kunstenaar/drukker die weet waardoor een deel van de volle winst die uit het handschrift van de kunstenaar geboren wordt is terug te verdienen door 'een onsje meer'. Grappig genoeg is het bij dat boek meer nog dan bij de andere dat je helemaal nieuwsgierig wordt naar de originele tekeningen van Hanneke van der Hoeven; in deze reproducties ga je pas echt voelen dat er een enorm doorleefde wereld zal zitten in de echte tekeningen, die zullen laten zien waar haar had meer of minder druk gaf aan het potlood, waar die meerdruk samen met de ge- en versmeedde lagen over elkaar leidden tot vette glans en waar dat door werken met gom weer mattering kreeg. In die oorspronkelijke tekeningen weet je straks de kunstenaar als persoonlijkheid te herleiden; het kennismaken met een echte mens is dan toch wel weer heel wat avontuurlijker, maar vooral waardevoller dan het zien van z'n foto op het internet. En gelukkig zijn er daarom tentoonstellingen met echte kunst. Het meest bovenstaande gezegd hebbende moet er toch ook de tegenzijde van die beweringen vermeld worden; er is ook winst, voor de vrije kunstenaar Hanneke van der Hoeven en dezelfde ontwerpster, in dat heerlijk strijdgebied. Zou ze als kunstenaar toch terugschrikken om collage technieken te gebruiken in autonoom werk, in haar grote 'studio-ontwerp' ervaring knipt en plakt ze er lustig op los, waardoor perspectieven verschuiven en ritme- en grijsspanningen veranderen tegelijk met de stoffelijke ingrepen die de, bij de mogelijke reproductie weer wegvallende, ruimtlijke ingrepen meer textuur en zo meer betekenis geven; de leesbaarheid van de handelingen en daardoor de toegankelijkheid tot de persoonlijkheid van de kunstenaar eenvoudiger maken.