|
2010 / 2011
'reasonable persuasion
from a noble heart and head'
Axel Hertenstein, &
'So Stelle Ich Mir Reuchlin Vor' -
kunstenaars uit Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Nederland
onderzoeken de mogelijkheden tot een portret van Reuchlin, de
grote humanist waarvan geen portret bestaat bij leven gemaakt.
11december - 8 januari;
AXEL Hertenstein
1937 geboren in Pforzheim, Duitsland en daar wonend en werkend
tot op heden. 
'Uitgeverij Hertenstein'; dat is, overigens vroeger 'Harlekin
- Presse' (een jongere slimmerik kneep er juridisch met die naam
vantussen en het fatsoen van de oudere generatie heeft dan het
nazien; quality unfading):
Hertenstein Presse; Bibliophile Bücher &
Mappenwerke.
Het is het werk van de
kunstenaar om voortdurend het denken van zijn tijd te toetsen.
Dit doet hij (binnen de disciplines die hem als gevolg van zijn
aanleg en daarop volgende, vaak langdurige, studie ter hand zijn
gesteld) door weging van de uitdrukkingskracht: "Kunst ist
vom Können" is de 'wezenskreet' die het werk van Axel
Hertenstein begeleidt - en diep zijn de voren (nooit uitgesproken
maar, krachtiger dan zulke woorden, uitgedrukt in de intense
hang naar de alles overwinnende kritische liefde die zijn direct
uit zijn innerlijk geboren vorm en kleur in hun hunkering kenmerken),
die de vernietiging van alles van waarde in zijn jeugd heeft
getrokken. Zijn kunstenaarschap is zo dat van de ballans tussen
de 'beheerste handeling' en de 'vlammende liefde'.
Axel rondt zijn middelbare
school in 1957 af, om vervolgens tot 1963 te studeren aan de
Staats Akademie in Karlsruhe. Zijn wereld is midden in een proces
van opbouw uit het verschrikkelijk niets dat niet voor te stellen
is, maar zoveel realiteit heeft dat een aan realisme gepaarde
scheppingsdrang uitgesloten is. Uitgesloten moet worden, omdat
het geen wezenlijke vitaliteit heeft.
 Vorm en kleur moeten hun eigen
vitaliteit vinden en deze kunstenaar kiest er voor om die zoektocht
voorzichtig te begeleiden; het is niet aan hem te bruuskeren,
brutaliteiten heeft hij genoeg gezien; hij kiest voor de weg
van het uit het innerlijk gestuurde, in evenwicht met het onderwerp
(en daar ook verder ontwikkelend), in gezamelijkheid opbouwende,
beeldende avontuur. Vrijwel onmiddelijk, vanaf het begin van
zijn vestiging als zelfstandig beeldendkunstenaar in 1963, met
een steunpunt in een evenzo wankel/werkelijk - zoekende literaire
poëzie. Soms is die poëzie van anderen. Soms echter
ook van hemzelf, onder pseudoniem dan. En later zal hij nadrukkelijk
aangeven dat het dan niet om 'voldragen' poëzie gaat; oh
nee, zeker, dat niet; slechts 'beeldondersteunende tekstflarden'
eerder als 'titel aanduidingen' gebruikt. De lat ligt hoog, verschrikkelijk
hoog; de maat blijft voortdurend genomen. Geen bescheidenheid,
nee. Het is een bevlogen kritisch zelfbewustzijn, dat altijd
weer gewogen wordt ten opzichte van de nieuw verworven kennis
omtrent alle facetten van de disciplines die 'gekend' kunnen
zijn; 'kunnen?, niks daarvan, !moeten! zijn.
Steeds weer is het een wonder
dat uit een zo helder kritisch mens, zo'n medogenloos kritische
vakman, zulke ongelooflijk innemende, regelrecht liefdevolle
en toegankelijke kunst kan komen. Het is onnavolgbaar hoe juist
deze scherp analyserende en altijd waakzame denker (overigens
met een alles tartende en fijn-scherpe humor) nu juist 'De Liefde'
in al z'n onnavolgbare sensuele tederheid tot zijn absolute werkterrein
heeft kunnen kiezen. Wanneer we dat tenvolle begrepen hebben
zal het vanuit die perspectief mogelijk niet meer zo vreemd zijn
bij juist deze kunstenaar de vaak toch hardere snijtechnieken
van lino en hout als ideaal uitdrukkingsmiddel aan te treffen;
het is natuurlijk ook zo dat hij die techniek hanteert op een
vaak extreem schilderachtige wijze. Zozeer zelfs, dat het niet
meer uit maakt of een kleurvlak nu knalhard uit een persafdruk
stamt, 'van de lepel' komt, of mogelijk zelfs met krijt is ingekleurd
of in voorgevocht (met oplosmiddel) papier is gedrukt, waardoor
de kleur warm-brandend als het ware 'wolkig wegzwemt'. Het drukken
is bij Axel Hertenstein een middel en geen doel; doel is het
tot stand brengen van een kunstwerk dat wezenlijk roert en tot
denken zet - tot denken zet, niet in de laatste plaats over de
wereld waarin het kwetsbaar kunstwerkje zijn weg zal moeten vinden
/ hoe het wezentje dat het kunstwerk tot stand heeft doen komen
zich zal moeten overeindhouden in een wereld met geheel andere
kenmerken Daarmee is niet alleen bedoeld het leven van de twee-dimensionalen
in de wereld der drie-dimensionalen - een strijdgebied overigens
waarin alle voorstellingen van deze kunstenaar zich willens en
wetens bevinden, maar vòòr alles de filosofisch
sensibele 'menselijken' in de wereld die de onwelwillenden en
onmachtigen graag 'harde realiteit' noemen. Axel Hertenstein
laat daarmee de bewogenheid raken aan de confrontatie, zonder
een 'strijdmodel' te willen neerzetten; 'reasonable persuasion
from a noble heart and head' als middel.
De boeken van de Hertenstein-Presse
komen alle van de proefpers en zijn uit lood en hout gezet, met
beeldmateriaal gesneden uit hout en linoleum, veelal totaal geintegreerd
tot schilderachtige bladen; zowel bij de tekst als bij de beeldsneden
wordt gebruikgemaakt van de geraffineerde tegenstelling,  die de scherp en zuiver gedrukte
kleurvlakken hebben tegenover drukken waarbij de snede-randen
zacht rafelig of verlopend, als het ware afgewreven, zijn, en
vaak ook verschoven over een tonaal verzachte voordruk; soms,
zeer geraffineerd, is daarbij een deel niet zo behandeld, overdrukt
en daarmee onzichtbaar, of ook een tweede keer in een weer andere
toon schuin eronder bijgedrukt. Het materieel volume dat hiermee
gegeven wordt aan de voorgestelde vormen overschreidt nergens
de volumes die horen bij het materiaal waarvan de vormen zijn
gedrukt; zo is er een hecht samenhangende wereld waartoe de individuele
werken en hun voorstellingen behoren; geen wereld ontleend aan
een buitenwereld of een spiegel daarvan, maar een geheel eigen
cosmos met een eigen poëzie en verteltrant. De papiersoorten
zijn hiermee totaal in overeenstemming gekozen en de boeken zijn
vrijwel altijd door de kunstenaar zelf gebonden.
Deze boeken hebben uiteraard hun weg gevonden naar de bibliotheken
van de wereld en Axel Hertenstein is één van de
onderscheidenen met de V.O. Stomps-Preis.
Naast zijn eigen werk heeft
deze kunstenaar gedurende zijn scheppende leven voortdurend contact
gezocht en gehouden met mede-kunstenaars uit de totale breedte
van het vak. Als vorm van groet aan die collega's op het moment
dat hij zich een weinig ging terug trekken uit het meest turbulente
gedoe van dat door Europa zwervend kunstenaars-circus, organiseerde
hij voor zijn meest direct gewaardeerde vakgenoten de Pforzheimer
BuchKunstMesse 2005 en nodigde een aantal van hen uit tot de
grafiekwedstrijd:
'Zo stel ik me Reuchlin voor';
dit als een Reuchlin-prijs voor beeldend-kunstenaars, met medewerking
van de Rosa-und-Jakob-Esslinger-Stiftung.
De deelnemers hebben getracht met hun veelvoud van benaderingen
hun geliefde collega en wegbereider in dit vak te eren.
Verslag in de Pforzheimer Zeitung
Een journalistieke samenvatting van jury-rapport geeft inzicht
in de afwegingen die gemaakt werden bij toekenning van de prijzen
die werden uitgereikt aan Beat Brechbühl (Zwitserland),
Toni Kurz (Oostenrijk) en Joop Visser (Nederland).
Preisträger des
Wettbewerbs
|